Mù lòa: Nguyên nhân, cách chẩn đoán và phòng ngừa
Mù lòa là tình trạng suy giảm thị lực nghiêm trọng, gây ảnh hưởng nặng nề đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Đáng chú ý, nhiều nguyên nhân gây mù lòa có thể được phát hiện và phòng ngừa sớm nếu người bệnh được thăm khám đúng thời điểm. Việc hiểu rõ cơ chế, yếu tố nguy cơ và phương pháp bảo vệ mắt giúp mỗi người chủ động hơn trong việc gìn giữ thị lực lâu dài.
1. Mù lòa là gì?
Mù lòa được hiểu là tình trạng mất hoàn toàn khả năng nhìn, không thể phục hồi bằng kính hay các phương pháp chỉnh quang thông thường. Người bệnh không còn khả năng nhận biết ánh sáng, hình ảnh hoặc chuyển động trong không gian.
Cần phân biệt rõ giữa mù lòa và suy giảm thị lực nặng. Trong khi mù lòa khiến người bệnh không còn cảm nhận ánh sáng, suy giảm thị lực nặng vẫn cho phép nhìn mờ nhưng không đủ để sinh hoạt độc lập. Việc phân biệt này rất quan trọng trong chẩn đoán và định hướng điều trị.
2. Nguyên nhân nào dẫn đến mù lòa?
Mù lòa có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất gồm:
2.1. Các bệnh lý về mắt
Đây là nhóm nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.
-
Đục thủy tinh thể: Thủy tinh thể mờ đục làm ánh sáng không đến được võng mạc.
-
Glaucoma (cườm nước): Tăng nhãn áp gây tổn thương không hồi phục dây thần kinh thị giác.
-
Thoái hóa điểm vàng: Làm mất thị lực trung tâm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nhìn.
2.2. Biến chứng từ bệnh lý toàn thân
Một số bệnh toàn thân có thể gây tổn thương mắt nghiêm trọng nếu không kiểm soát tốt.
-
Đái tháo đường: Gây bệnh võng mạc tiểu đường – nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa.
-
Tăng huyết áp: Làm tổn thương mạch máu võng mạc.
-
Bệnh tự miễn: Lupus, viêm mạch có thể gây viêm thần kinh thị giác.
2.3. Chấn thương và tai nạn
Các tai nạn trong sinh hoạt, lao động hoặc giao thông có thể gây mù lòa nếu tổn thương mắt nặng.
-
Vật nhọn đâm vào mắt
-
Hóa chất bắn vào mắt
-
Chấn thương mạnh vùng đầu – mặt
2.4. Yếu tố bẩm sinh và di truyền
Một số trường hợp mù lòa xuất hiện ngay từ nhỏ do dị tật bẩm sinh, bệnh di truyền võng mạc hoặc nhiễm trùng trong thai kỳ.
3. Cách thức chẩn đoán mù lòa
3.1. Khám thị lực và đo nhãn áp
Đây là bước cơ bản giúp đánh giá khả năng nhìn và phát hiện sớm nguy cơ glaucoma.
-
Đo thị lực nhìn xa – gần
-
Đo nhãn áp để kiểm tra áp lực trong mắt
3.2. Soi đáy mắt và kiểm tra võng mạc
Phương pháp này giúp quan sát trực tiếp võng mạc, mạch máu và dây thần kinh thị giác.
Nhờ đó, bác sĩ có thể phát hiện sớm tổn thương võng mạc, biến chứng do tiểu đường hoặc thoái hóa điểm vàng ngay cả khi người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng.
3.3. Chẩn đoán cận lâm sàng
Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định chụp OCT, siêu âm mắt hoặc chụp mạch huỳnh quang để đánh giá chính xác mức độ tổn thương.
4. Phòng ngừa nguy cơ gây mù lòa bằng cách nào?
4.1. Khám mắt định kỳ
Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm trước khi gây mù lòa.
-
Người trưởng thành: ít nhất 1 lần/năm
-
Người có bệnh nền: theo chỉ định bác sĩ
-
Người cao tuổi: theo dõi chặt chẽ các bệnh thoái hóa
4.2. Bảo vệ mắt trong sinh hoạt và lao động
Những thói quen đơn giản giúp giảm đáng kể nguy cơ mù lòa:
-
Đeo kính bảo hộ khi lao động
-
Tránh dụi mắt khi tay bẩn
-
Nghỉ mắt định kỳ khi dùng thiết bị điện tử
-
Bổ sung vitamin A, E, lutein từ thực phẩm
4.3. Kiểm soát tốt bệnh lý toàn thân
Tuân thủ điều trị tiểu đường, tăng huyết áp và các bệnh mạn tính là biện pháp quan trọng giúp ngăn biến chứng gây mù lòa.
5. Kết luận
Mù lòa là tình trạng nghiêm trọng nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa trong nhiều trường hợp nếu được phát hiện và can thiệp sớm. Chủ động khám mắt định kỳ, bảo vệ mắt đúng cách và kiểm soát tốt bệnh lý nền chính là chìa khóa để bảo vệ thị lực và chất lượng cuộc sống lâu dài.
🏥 Thông tin liên hệ
Cơ sở y tế: …………………………………
Hotline: …………………………………
Thời gian làm việc: …………………………
📚 Nguồn tham khảo
-
Tổng hợp và biên tập từ website MEDLATEC – medlatec.vn
-
Tài liệu chuyên môn Nhãn khoa
