Trật mắt cá chân là một trong những chấn thương xương khớp phổ biến nhất, có thể xảy ra khi đi lại, chạy nhảy, chơi thể thao hoặc chỉ một bước hụt chân. Nhiều người chủ quan nghĩ rằng “nghỉ vài hôm là khỏi”, nhưng thực tế nếu xử lý sai cách, chấn thương này rất dễ để lại lỏng khớp, đau mạn tính hoặc tái phát nhiều lần.
Vậy trật mắt cá chân bao lâu thì khỏi, yếu tố nào ảnh hưởng đến tốc độ hồi phục và điều trị thế nào cho đúng?
1. Nguyên nhân gây trật mắt cá chân
Trật mắt cá chân xảy ra khi khớp cổ chân bị xoắn vặn quá mức, làm các dây chằng quanh khớp bị giãn hoặc rách. Dây chằng có vai trò giữ vững khớp, khi bị tổn thương sẽ khiến khớp đau, sưng và mất ổn định.
Phân loại mức độ trật mắt cá chân
-
Độ 1 (nhẹ):
Dây chằng giãn nhẹ, đau và sưng ít, vẫn có thể đi lại. -
Độ 2 (trung bình):
Rách một phần dây chằng, sưng nề và bầm tím rõ, đi lại khó khăn. -
Độ 3 (nặng):
Dây chằng rách hoàn toàn, khớp mất vững, đau nhiều, không thể đứng hoặc di chuyển.
Nguyên nhân thường gặp
-
Tai nạn sinh hoạt: bước hụt, trượt chân, đi giày cao gót;
-
Tai nạn thể thao: bóng đá, bóng rổ, cầu lông, chạy bộ;
-
Khởi động không kỹ trước khi tập luyện;
-
Dây chằng yếu, từng bong gân cổ chân trước đó;
-
Mang giày không phù hợp (đế cao, kém đàn hồi).
Triệu chứng thường gặp
-
Đau nhói quanh mắt cá ngay sau chấn thương;
-
Sưng nề nhanh, có thể lan lên cổ chân;
-
Bầm tím, đổi màu da;
-
Cảm giác khớp lỏng lẻo, khó hoặc không thể đứng lên;
-
Đau tăng khi chạm hoặc cử động.
2. Điều trị trật mắt cá chân như thế nào?
Điều trị đúng ngay từ đầu quyết định rất lớn đến thời gian hồi phục và nguy cơ tái phát sau này.
2.1. Sơ cứu ngay sau chấn thương – nguyên tắc R.I.C.E
Ngay khi bị trật mắt cá chân, cần áp dụng nguyên tắc R.I.C.E:
-
R – Rest (Nghỉ ngơi): Ngừng vận động, tránh dồn trọng lực lên chân đau;
-
I – Ice (Chườm lạnh): Chườm đá 15–20 phút, mỗi 2–3 giờ để giảm sưng và đau;
-
C – Compression (Băng ép): Quấn băng thun vừa phải quanh cổ chân;
-
E – Elevation (Kê cao chân): Kê chân cao hơn tim khi nằm hoặc ngồi.
⚠️ Không xoa bóp, chườm nóng hay tự nắn khớp khi chưa có chẩn đoán y tế vì có thể làm tổn thương nặng hơn.
2.2. Thăm khám và điều trị y tế
Bác sĩ sẽ:
-
Khám lâm sàng: đánh giá sưng, đau, độ vững khớp;
-
Chụp X-quang hoặc MRI để loại trừ gãy xương, rách dây chằng nặng.
Hướng điều trị tùy mức độ:
-
Độ 1–2: băng cố định, nẹp cổ chân, thuốc giảm đau – chống viêm, nghỉ ngơi;
-
Vật lý trị liệu: bắt đầu khi sưng giảm (sau 2–3 ngày);
-
Phẫu thuật: chỉ định khi dây chằng đứt hoàn toàn, khớp mất vững hoặc tái phát nhiều lần.
2.3. Phục hồi chức năng sau điều trị
-
Tập co – duỗi, xoay tròn cổ chân nhẹ nhàng;
-
Tăng cường cơ quanh cổ chân (cơ mác, cơ chày);
-
Tập thăng bằng, đứng một chân khi khớp ổn định;
-
Mang giày thể thao có đệm êm, cổ cao để bảo vệ khớp.
3. Trật mắt cá chân bao lâu thì khỏi?
Không có một mốc thời gian cố định cho tất cả các trường hợp. Thời gian hồi phục phụ thuộc vào:
-
Mức độ trật (độ 1, 2 hay 3);
-
Tuổi tác và cơ địa;
-
Có điều trị và phục hồi đúng cách hay không;
-
Có phẫu thuật hay không.
Thời gian hồi phục tham khảo
-
Độ 1 (nhẹ): khoảng 2 – 4 tuần;
-
Độ 2 (trung bình): khoảng 4 – 6 tuần, có thể lâu hơn nếu tập phục hồi kém;
-
Độ 3 (nặng): 6 – 12 tuần hoặc lâu hơn;
-
Có phẫu thuật: vài tháng để khớp phục hồi hoàn toàn.
Làm gì để hồi phục nhanh hơn?
-
Dùng thuốc đúng chỉ định của bác sĩ;
-
Tập vật lý trị liệu đều đặn;
-
Nghỉ ngơi hợp lý, tránh vận động mạnh sớm;
-
Bổ sung dinh dưỡng tốt cho xương khớp (canxi, vitamin D, omega-3);
-
Không vội quay lại chơi thể thao khi khớp chưa ổn định.
Kết luận
Trật mắt cá chân là chấn thương thường gặp nhưng không nên chủ quan. Thời gian hồi phục nhanh hay chậm phụ thuộc rất nhiều vào mức độ tổn thương và cách xử trí ban đầu. Điều trị đúng, phục hồi đúng giúp khớp lấy lại độ vững chắc, hạn chế đau mạn tính và nguy cơ tái phát.
Nếu cổ chân đau nhiều, sưng kéo dài, đi lại khó khăn hoặc tái trật nhiều lần, người bệnh nên đi khám chuyên khoa xương khớp để được đánh giá và điều trị kịp thời.
Nguồn tham khảo
-
Mayo Clinic
-
Cleveland Clinic
-
American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS)
-
MedlinePlus
