Sốt là phản ứng sinh lý tự nhiên của cơ thể, cho thấy hệ miễn dịch đang hoạt động để chống lại tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn hoặc các yếu tố từ môi trường. Tuy nhiên, nếu không được xử trí đúng cách, sốt cao kéo dài có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ. Vì vậy, cha mẹ cần nắm rõ cách hạ sốt an toàn cho trẻ để áp dụng kịp thời khi cần thiết.
1. Khi nào trẻ cần hạ sốt?
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường có thân nhiệt cao hơn người lớn và dễ bị sốt hơn do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Trẻ được xem là sốt khi nhiệt độ cơ thể trên 37,5°C.
Cha mẹ cần tiến hành hạ sốt cho trẻ khi:
-
Nhiệt độ cơ thể trên 38,5°C
-
Sốt kéo dài kèm các biểu hiện bất thường như:
-
Mệt mỏi, quấy khóc, khó chịu
-
Đổ mồ hôi nhiều
-
Thở gấp, lơ mơ, ngủ li bì
-
Bỏ bú, chán ăn
-
Những dấu hiệu này cho thấy cơn sốt đã ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe của trẻ và có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như co giật hoặc rối loạn ý thức nếu không được xử trí kịp thời.
Các tình huống trẻ dễ bị sốt:
-
Nhiễm trùng: nguyên nhân phổ biến nhất gây sốt ở trẻ
-
Sau tiêm phòng: thường là sốt nhẹ đến vừa, cần theo dõi sát
-
Mọc răng: thường chỉ gây sốt nhẹ
-
Các bệnh lý nguy hiểm: viêm phổi, sốt xuất huyết, viêm màng não, nhiễm trùng huyết… thường kèm nhiều triệu chứng nặng
2. Bác sĩ Nhi khoa hướng dẫn cách hạ sốt an toàn cho trẻ
Khi trẻ bị sốt, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp hạ sốt tại nhà. Tuy nhiên, cần theo dõi sát diễn biến vì không phải cơn sốt nào cũng có thể xử trí an toàn tại nhà.
2.1. Làm mát cơ thể trẻ bằng nước ấm
Lau người bằng nước ấm là cách hạ sốt an toàn cho trẻ, đặc biệt trong các trường hợp sốt do mọc răng, sau tiêm phòng hoặc nhiễm siêu vi nhẹ.
Cách thực hiện:
-
Cởi bớt quần áo cho trẻ
-
Dùng khăn mềm nhúng nước ấm, vắt ráo
-
Lau nhẹ nhàng toàn thân, đặc biệt vùng nách, bẹn
-
Thực hiện cho đến khi nhiệt độ giảm về khoảng 37°C
Lưu ý: Không dùng nước lạnh, không tắm nước đá và tránh gió lùa khi lau người cho trẻ.
2.2. Bù đủ nước cho trẻ
Sốt làm trẻ mất nước nhanh, trong khi thiếu nước lại khiến thân nhiệt tăng cao hơn. Vì vậy:
-
Cho trẻ uống nhiều nước, sữa, cháo, súp
-
Trẻ lớn có thể dùng thêm nước điện giải
-
Trẻ bú mẹ cần được bú thường xuyên hơn
Việc bù nước đầy đủ giúp cơ thể điều hòa nhiệt tốt hơn và hỗ trợ hạ sốt hiệu quả.
2.3. Dùng thuốc hạ sốt đúng cách
Khi trẻ sốt cao, có thể sử dụng Paracetamol đơn chất theo đúng chỉ định.
Nguyên tắc sử dụng:
-
Liều: 10 – 15 mg/kg/lần
-
Nhắc lại sau 4 – 6 giờ nếu còn sốt
-
Không quá 3 – 4 lần/ngày
Cha mẹ không nên tự ý phối hợp nhiều thuốc hạ sốt và cần hỏi ý kiến bác sĩ nếu trẻ dưới 3 tháng tuổi hoặc sốt kéo dài.
2.4. Mặc quần áo thoáng mát
Với trẻ sốt nhẹ, vẫn tỉnh táo và ăn uống được, cha mẹ nên:
-
Cho trẻ mặc quần áo rộng rãi
-
Tránh ủ ấm quá mức
-
Giữ phòng thông thoáng
Đây là biện pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả giúp cơ thể trẻ tỏa nhiệt tự nhiên.
3. Những điều tuyệt đối tránh khi trẻ bị sốt
Khi chăm sóc trẻ sốt, cha mẹ không nên:
-
Ủ ấm quá kỹ hoặc đắp chăn dày
-
Dùng nước đá, rượu hoặc khăn lạnh để hạ sốt
-
Lạm dụng thuốc hạ sốt khi trẻ mới sốt nhẹ
-
Áp dụng mẹo dân gian không có cơ sở khoa học
Nếu trẻ sốt cao kéo dài, co giật, lơ mơ, khó thở hoặc không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt tại nhà, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Kết luận
Hiểu đúng và áp dụng đúng cách hạ sốt an toàn cho trẻ sẽ giúp cha mẹ bảo vệ sức khỏe con tốt hơn, hạn chế biến chứng nguy hiểm. Trong mọi trường hợp nghi ngờ, việc thăm khám bác sĩ Nhi khoa sớm luôn là lựa chọn an toàn nhất.
Nguồn tham khảo
-
Tài liệu chuyên môn Nhi khoa
-
Hướng dẫn chăm sóc trẻ sốt của các tổ chức y tế
-
Tổng hợp và biên tập từ thực hành lâm sàng Nhi khoa
